CHIA SẺ

An toàn là hàng đầu

Bao cao su là một trong những biện pháp tối ưu và đáng tin tưởng nhất trong phòng ngừa sự lây lan của HIV và các loại bệnh lây nhiễm qua đường tình dục khác. Ngoài ra cũng có một số biện pháp khác để giảm thiểu khả năng lây nhiễm nếu bạn không thích sử dụng bao cao su, tùy từng biện pháp mà sẽ có tính hiệu quả khác nhau. Chúng tôi đã lọc ra một số trường hợp thực tiễn để bạn hiểu rõ hơn những rủi ro khi quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su.

DAMYEU khuyến khích sử dụng bao cao su để phòng ngừa sự lây lan của HIV, đặc biệt nếu bạn không chắc chắn được tình trạng HIV của bạn tình. Nếu bạn không có HIV và cũng không sử dụng bao cao su trong khi giao hợp, chúng tôi khuyên bạn nên đi xét nghiệm HIV thường xuyên. Nếu bạn là người có HIV và không muốn sử dụng bao cao su, bạn nên đi kiểm tra sức khỏe tình dục định kì. Nếu bạn là người có HIV mà không thông báo cho bạn tình, cũng không sử dụng bao cao su trong lúc quan hệ, bạn có thể bị khởi tố hình sự với tội danh cố ý lây truyền HIV cho người khác cho dù bạn có áp dụng các biện pháp khác nhằm hạn chế khả năng lây truyền.

Tải lượng virus của người có HIV có ý nghĩa gì với khả năng lây truyền của virus?

Tải lượng virus là để chỉ lượng virus HIV một người có trong máu, tinh dịch và dịch nhầy hậu môn của họ. Tải lượng virus càng thấp thì nguy cơ lây truyền HIV càng ít.

Người đã được chẩn đoán có HIV nên thường xuyên đi kiểm tra máu. Theo dõi tải lượng virus trong máu giúp bác sĩ đánh giá được hiệu quả của quá trình điều trị. Nếu điều trị thành công, tải lượng virus trong máu người bệnh sẽ xuống thấp đến mức không thể phát hiện ra.

Nên lưu ý, người có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện thì vẫn là người có HIV, nếu dừng điều trị, tải lượng virus sẽ lại tăng trở lại và theo đó làm tăng nguy cơ lây truyền HIV.

Các loại thuốc kháng HIV hiện đại giúp người bệnh tham gia điều trị có được tải lượng virus ở mức rất thấp hoặc dưới ngưỡng phát hiện. Người có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện có rất ít khả năng truyền HIV sang cho bạn tình của họ. Dự án nghiên cứu PARTNER đã cho kết quả rằng, trong khoảng thời gian 2 năm liên tục, tất cả các đối tượng tham gia nghiên cứu mà có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện đều không truyền HIV cho bạn tình của họ.

Khi ngày càng nhiều người với tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, chúng ta cũng dần hiểu thêm về những tác động của điều đó lên việc lây lan HIV. Dù những kết quả nghiên cứu đến nay đều rất khả quan, các bạn vẫn nên lưu ý rằng, rất khó khăn để xác định chính xác tải lượng virus của một người tại thời điểm giao hợp bất kì. Việc kiểm tra tải lượng virus thường mất hơn một tuần, vậy nên đến khi kết quả xét nghiệm được trả lại thì kết quả đó đã không còn chính xác. Tải lượng virus có thể gia tăng nếu người bệnh mắc thêm một loại viêm nhiễm nào đó (bao gồm các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục). Vì vậy, nếu bạn đang ở trong một mối quan hệ mà một trong hai người nhiễm HIV, việc đảm bảo một trong hai người không mắc phải một bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục nào khác sẽ giúp giảm thiểu rủi ro HIV truyền từ người này sang người kia.

Tải lượng virus trong máu không giống tải lượng virus trong tinh dịch hay trong dịch nhầy hậu môn. Trong một số trường hợp, tải lượng virus trong máu có thể cao hơn trong tinh dịch, ở các trường hợp khác, tải lượng virus trong tinh dịch lại cao hơn. Tuyến tiền liệt cũng là nơi ẩn náu của HIV, vì thế tải lượng virus trong tinh dịch của một người có thể tăng lên nếu anh ta nhận đâm gần đây. Các biện pháp điều trị HIV hiện cho thấy ít kết quả trong việc giảm tải lượng virus có trong dịch nhầy hậu môn, do đó một người với tải lượng virus trong máu ở dưới ngưỡng phát hiện vẫn có thể có tải lượng virus cao trong dịch nhầy hậu môn.

Nếu tôi giảm tần suất giao hợp?

Nếu bạn giảm việc giao hợp mà không sử dụng bao cao su, bạn sẽ giảm nguy cơ nhiễm HIV. Ngoài ra, một số hành vi tình dục không lây truyền HIV như thủ dâm hay rimming (liếm hậu môn), một số hành vi khác có rủi ro lây nhiễm khá thấp như quan hệ bằng miệng (không đi kèm việc xuất tinh vào trong miệng).

Nếu chỉ giao hợp không sử dụng bao cao su với những người có cùng tình trạng HIV?

Ước tính cứ khoảng 7 người đồng tính nam tại sự kiện London Gay Scene thì 1 người có HIV. Thực tế cho thấy không có dấu hiệu bên ngoài hoặc hành vi tình dục đặc biệt nào có thể nhận biết một người có HIV hay không. Trong khi đó, có rất nhiều lý do để một người không muốn tiết lộ tình trạng HIV của mình, chưa kể đến rất nhiều nam giới còn không biết đúng tình trạng HIV của mình. Thống kê cho thấy khoảng 16% nam giới nhiễm HIV không hề biết mình có HIV. Nếu bạn là người không có HIV, bạn gần như không thể tin tưởng rằng các bạn tình mới gặp tại các địa điểm như quán bar, online, hoặc qua các apps hẹn hò có cùng tình trạng HIV như mình.

Một số người đồng tính nam mắc HIV sử dụng các trang web/ứng dụng hẹn hò để tìm bạn tình với cùng tình trạng HIV để quan hệ mà không sử dụng bao cao su. Trong những trường hợp như vậy, người có HIV vẫn có khả năng tái nhiễm thêm một dòng virus khác hay các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục (viêm gan, giang mai, viêm nhiễm ống tiểu, bệnh lậu) và khi đó sẽ càng khó để điều trị với một hệ thống miễn dịch vốn đã suy giảm chức năng.

Nếu bạn quan hệ không sử dụng bao cao su với người yêu của mình?

Khi bạn đã quan hệ với ai đó nhiều lần hoặc bắt đầu một mối quan hệ, bao cao su có vẻ như không quá cần thiết, tuy nhiên, thống kê về những ca đồng tính nam mới mắc cho thấy, khoảng gần 1/3 nói rằng họ nhiễm virus dù chỉ quan hệ với một bạn tình thường xuyên duy nhất. Nếu bạn muốn ngừng sử dụng bao cao su với bạn trai mà vẫn tránh được lây nhiễm HIV, hãy thực hiện điều đó một cách có kế hoạch. Bạn phải chắc chắn cả 2 đều không có HIV, trường hợp 2 người chưa bao giờ làm xét nghiệm, hoặc 2 người đã có nguy cơ phơi nhiễm với HIV từ sau lần xét nghiệm gần nhất, các bạn nên đi xét nghiệm để loại bỏ hết các nghi ngờ về tình trạng HIV.

Nếu kết quả cho thấy cả 2 đều là âm tính thì các bạn có thể vui vẻ với quyết định loại bỏ bao cao su mà không còn áp lực tâm lý nào nữa. Để chắc chắn, sau khi cả hai có kết quả âm tính, hãy tiếp tục sử dụng bao cao su thêm từ 3-6 tháng, vì có thể một trong hai đang ở thời kỳ cửa số khi xét nghiệm khiến kết quả xét nghiệm chưa phát hiện ra được. Một mối quan hệ lành mạnh dựa trên sự tin tưởng, tôn trọng và có trách nhiệm đối với nhau, các bạn cũng nên bàn bạc về vấn đề liệu cả hai có chấp nhận chung thủy với một bạn tình duy nhất hay không.

Trong khi rất nhiều người đồng tính nam chung thủy với bạn tình thì một số người khác lại không được như vậy. Bạn tính đến khả năng khi một trong hai người phạm sai lầm và có những mối quan hệ ngoài lề cũng như cách giải quyết nếu chuyện đó xảy ra. Nói chuyện với nhau một cách cởi mở và trung thực về vấn đề này trước khi quyết định có nên từ bỏ bao cao su hay không sẽ giúp bạn đối diện với tình huống một trong hai người có quan hệ bên ngoài với người khác mà không sử dụng bao cao su.

Nếu bạn có quan hệ với người khác, bạn nên tiếp tục đi xét nghiệm HIV và các bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục khác một cách thường xuyên dù bạn có luôn sử dụng bao cao su.

Đừng ngưng sử dụng bao cao su nếu bạn không chắc chắn. Nếu đã quyết định ngưng sử dụng rồi, bạn vẫn có thể luôn luôn sử dụng lại nếu cảm thấy có điều gì không ổn.

Tóm lại: (1) Thảo luận, nhất trí, (2) Xét nghiệm, (3) Tiếp tục dùng trong 3-6 tháng, (4) Duy trì mối quan hệ chung thủy, thông báo ngay khi thấy không ổn.

Nếu bạn thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe thì sao?

STIs (các bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục) có thể khiến người mắc HIV dễ lây truyền virus hơn và người không có HIV dễ nhiễm virus hơn. Bạn có thể có STIs mà không hề hay biết vì không có triệu chứng nào biểu hiện ra ngoài. Hầu hết các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục có thể được chữa trị nếu phát hiện kịp thời. Hầu hết những người đồng tính nam chỉ cần kiểm tra sức khỏe tình dục định kì 6 tháng một lần là đủ, nhưng nếu bạn xuất hiện triệu chứng bất thường thì nên đi khám ngay. Lưu ý rằng, xét nghiệm HIV thường xuyên không phải biện pháp phòng ngừa lây nhiễm mà đây chỉ đơn giản là cách để biết xem bạn đã bị nhiễm HIV hay chưa.

Nếu áp dụng biện pháp xuất tinh ngoài thì sao?

Xuất tinh ngoài sẽ giảm khả năng lây nhiễm HIV cho người nhận đâm, nhưng đối với người cho thì việc này không có giá trị gì. Dù lượng virus tập trung trong tinh dịch cao hơn trong chất tiền tinh dịch, khi áp dụng xuất tinh ngoài người nhận đâm vẫn có thể lây nhiễm HIV từ chất tiền tinh dịch dù khả năng thấp hơn rất nhiều so với xuất tinh trong. Ngoài ra các bên vẫn có thể nhiễm các loại bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục khác khi áp dụng xuất tinh ngoài.

Vai trò trong lúc giao hợp (top hay bottom) có tạo ra sự khác biệt với nguy cơ lây nhiễm HIV?

Những người đồng tính nam là đối tượng nhận đâm (bottom) trong quan hệ tình dục thường dễ lây nhiễm HIV hơn là đối tượng đâm (top). Người không có HIV làm top thì sẽ ít có khả năng lây nhiễm hơn, người có HIV làm bottom thì sẽ ít có khả năng truyền virus sang người kia hơn. Tuy nhiên, người làm top vẫn có khả năng lây HIV từ dịch nhầy hậu môn của bạn tình có HIV vào lỗ tiểu của mình. Quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su vẫn luôn tiềm ẩn rủi ro cao hơn là quan hệ qua đường miệng, kể cả khi có xuất tinh vào miệng.

Quan hệ mạnh và quan hệ bằng nắm tay (fisting)

Nếu mặt trong hậu môn của bạn bị tổn thương, và sau đó cho bạn tình quan hệ qua đường hậu môn không sử dụng bao cao su, khả năng lây nhiễm HIV sẽ cao hơn. Bề mặt trong hậu môn vốn mỏng và dễ tổn thương, khi bị tổn thương, cơ thể sẽ thực hiện bảo vệ và tái tạo mô bị tổn thương, những tế bào tham gia vào quá trình này cũng là những tế bào mà HIV xâm nhập. Vì thế, một người vừa được fisting hoặc sử dụng đồ chơi tình dục trong hậu môn của mình mà nhận đâm ngay sau đó bởi bạn tình có HIV thì virus sẽ dễ dàng xâm nhập vào đường máu hơn. Giao hợp nhẹ nhàng là một cách để làm giảm các tổn thương vùng trong hậu môn. Nên lưu ý khu vực này có thể bị tổn thương ngay cả khi không thấy xuất hiện máu.

Có nên sử dụng poppers (thuốc ngửi kích thích)?

Poppers (Amyl Nitrite) đã được khẳng định làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV khi được sử dụng trong giao hợp không dùng bao cao su. Theo một nghiên cứu, 80% đối tượng đồng tính nam mới nhiễm HIV trước đó đã sử dụng poppers, so với tỉ lệ những người vẫn giữ nguyên tình trạng HIV âm tính là 58%. Một số nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân là do poppers làm giãn các mạch máu trong hậu môn của người dùng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho virus thâm nhập vào máu. Một nguyên nhân khác được nhắc đến là poppers làm nới lỏng cơ hậu môn làm cho việc giao hợp được thực hiện lâu hơn.